تاريخ : ۱۳٩٢/٩/٢٠ | ۸:۳۳ ‎ق.ظ | نویسنده : ح.فیروزنیا

بسم الله الرحمن الرحیم

اسلام، این آیین جاوید به هیچ کس اجازه سبّ(دشنام و فحش دادن) نسبت به مؤمنان را نمی دهد. چرا که برای نوع انسان ارزش و جایگاه ویژه ای در میان آفریده های خدا قائل است چه رسد به مؤمنان.سبّ فعلی حرام است و مرتکب آن تعزیر* می شود.

در این مقاله ابتدا به تعریف سبّ یا فحش پرداخته سپس به سلسله مباحث مرتبط آن در از زوایای گوناگون به بررسی مسأله پرداخته ایم و در پایان اختصاصاً به طرح نظر و دیدگاه دو فقیه بزرگوار مبادرت ورزیده ایم امید است توفیقی برایمان حاصل شود تا در عمل به وظایف مان اهمال و کوتاهی ننماییم.

فحش کلمه اى است که بر زشتى در چیزى (گفتار یا کردار) دلالت مى کند و هر چیزى که از حدّ خود تجاوز کند (به صورت نامطلوب) فاحش نامیده مى شود. (مقائیسش  اللغة)


چند استفتاء از مراجع معظم تقلید:

سؤال: آیا فحّاشی و توهین به دیگران در صورت عادت اشکال دارد؟

جواب از آیت الله بهجت: حرام است. (1)

سؤال: فحاشی و ناسزا گویی نسبت به یکدیگر چه صورت دارد؟

مقام معظم رهبری: فحاشی جایز نیست.

آیت الله تبریزی : فحاشی و سَباب مؤمن حرام است.

آیت الله مکارم شیرازی: سخنان رکیک و فحاشی شایسته انسان مؤمن نیست و در بسیاری از موارد مصداق محرّمات است .

آیت الله فاضل لنکرانی: اخلاق اسلامی باید در تمام موارد رعایت شود .

آیت الله سیستانی: فحاشی و ناسزا گویی اگر به مؤمن باشد، جایز نیست. (2)

مسأله: آیت الله سیستانی: هِجاء مؤمن حرام است و مراد از آن بیان نواقص و معایب او و بدگویی و مذمّت اوست چه به صورت نثر باشد و چه به صورت شعر ذکر گردد و بدگویی و مذمت مطلق مردم غیر از مؤمن کار نیکویی نیست مگر زمانی‌که مصلحت عامه‌ای این امر را اقتضاء نماید و گاهی در این هنگام بدگویی و مذمت واجب می شود مانند بدگویی و مذمّت از فرد فاسق بدعتگزار تا مردم به بدعتش گرایش پیدا نکنند.

آیات عظام خویی، تبریزی، وحید خراسانی: هِجاء مؤمن و بدگویی و مذمّت از او حرام است ولی بدگویی و مذمّت از مخالف و همچنین فرد فاسق بدعتگزار جایز است تا مردم به بدعتش گرایش پیدا نکنند. (3)

شوخی از طریق فحّاشی

سؤال : آیا فحش دادن حرام است؟ اگر غرض از فحش دادن ، شوخی با مخاطب باشد چه حکمی دارد؟

آیت الله سیستانی: حرام است .

آیت الله بهجت : فحش دادن به اهل ایمان حرام است مگر در صورت مزاحمت با مصلحت لازمه راجحه بر مفسده سَبّ و شَتْم. (4)

- توضیح: یعنی برای دفع مفسده بزرگ تری متکلم مجبور شود به فرد مقابل فحش و ناسزا بگوید. فرض کنید کسی قصد حمله یا تجاوز به خانمی را داشته باشد و... مصادیق دیگر مانند آن.

مقام معظّم رهبری : فحش دادن حرام است .

آیت الله مکارم شیرازی : فحش دادن حرام است و از فحش دادن به صورت شوخی هم بپرهیزید .

آیت الله سید محمد شاهرودی: فحش دادن به مؤمن حرام است چه به شوخی باشد یا جدّی، ولی گاهی شوخی طوری است که معلوم می‌شود قصد فحش ندارد، در این صورت اگر هتک مؤمن نباشد ، اشکال ندارد. (5)


سؤال: آیا گفتن ناسزا بدون حضور مخاطبی که آن را بشنود گناه محسوب می شود ؟

آیات عظام خویی، تبریزی: بله گناه بر آن مترتّب می‌شود و این عمل حرام است. (6)

*تعزیر یک نوع مجازات است که حد و مقدارش را شرع تعیین نکرده و در حقوق اصولا با اسم “مجازات نامعین” جایگاه دارد. ملاک اصلی تعزیر کم‌تر بودن آن نسبت به حد است و میزان‌ش را حاکم شرع تعیین می‌کند.
1- استفتائات از محضر آیت الله بهجت ج 4 ص 564 س 6485
2- مسائل جدید ج1 ص 191 و192
3- منهاج الصالحین آیت الله سیستانی ص16م33
منهاج الصالحین آیت الله خویی ص9م30
منهاج الصالحین آیت الله تبریزی ص13 م30
منهاج الصالحین آیت الله وحید خراسانی ص15م30
4- جامع المسائل ج2 س 472
5- استفتاء خصوصی کتبی از مراجع عظام تقلید
6- سؤال : الْهِجاءُ الّذِی لَمْ یُسْمِعْ بِهِ الانسانُ غَیْرَ نَفْسِهِ هَلْ یَتَرَتّبُ عَلَیْهِ الاثْمُ؟ جواب: نَعَمْ یَتَرَتّبُ عَلَیْهِ الاثْمُ فانّهُ حَرامٌ (صراط النجاة ج2 مسائل متعلقه بحیاة الانسان المعاصر ص410س1361)

 

مقوله زیر از دیدگاه مقام معظم رهبری ذرباره سبّ است:

  سبّ مؤمن (دشنام دادن به مؤمن)

 تعریف: سبّ در جایی است که کسی را به امر قبیحی بنامند که در آن إهانتی وجود دارد، یا او را بدان خطاب کنند یا عمل زشتی را به او نسبت دهند؛ مثل بعضی فحّاشی ها که در آنها قصد نسبت دادن عمل زشت به صورت جدّی نیست تا مصداق قذف (قذف یعنی نسبت حرام به کسی دادن،مانند نسبت زنا) باشد، اما کسی را به عمل یا صفت قبیحی منسوب می کنند؛ مثلا به کسی نسبت بخل یا خساست می دهند. یا او را به پستی منتسب کرده و مثلا "گدازاده" می نامند، یا او را به نام حیوانی صدا می کنند، یا در صورتی که به نقص جسمانی مبتلا باشد، به شکل زشتی بیان کنند، مثلا او را به نام کور یا چلاق صدا می زنند. چنانچه این تعبیرات در عرف، شتم و تحقیر محسوب شود، سبّ و دشنام است.

 نسبی بودن امور قبیحه:

 قبح، امری نسبی است؛ یعنی در شرایط مختلف متفاوت است؛ مثلا در عرف ما گفتن سگ، دشنام بزرگی است. اما نسبت به کسانی که سگ را با خودشان به حمام می برند و می شویند و با آنان هم خواب و همسفره می شوند، ممکن است سبّ نباشد.

 حرمت سبّ و دشنام:

 سبّ و دشنام مؤمن، خواه شیعه و خواه غیر شیعه، حرام است. اما سبّ کافر در صورتی که ظلم به او باشد، حرام است و اگر ظلم محسوب نشود، مکروه است. مگر در جایی که لازم باشد کفار را هجو کنند.

 موارد استثناء از حکم حرمت:

 یک) بدعت گزار؛1 چه بدعت گزار در اصول باشد و چه در فروع:

 الف) در صورتی که دشنام به این افراد، سبب منزوی شدن آنها شود، به گونه ای که نتوانند در ایمان مؤمنان اثر بگذارند، دشنام و سبّ آنها واجب است.

 ب) اگر در جایی سبّ این افراد اثر عکس گذارد، این سبّ حرام است؛ مانند اینکه به بدعت گزاری دشنام دهند و او در مقابل، منش مظلومانه به خود بگیرد و باعث شود عده ای بگویند که این دشنام از بی منطقی است.

 دو) دشنامی که مسبوب(دشنام داده شده) به عنوان جواب و از باب تقاص به سابّ(دشنام دهنده) می دهد؛ به شرطی که همان دشنام یا مثل آن دشنام داده شود، نه بیشتر یا غلیظ تر.

 سه) اهانت و دشنام دادن متجاهر به فسق، در همان فسقی که به آن تجاهر می کند؛ به شرطی که به قصد نهر از منکر باشد؛ یعنی دشنام می دهد تا به این وسیله او را از آن منکر باز دارد.

 نکته:در حرمت دشنام ، حضور مخاطب شرط است؛ چه مخاطب همان فرد مسبوب(دشنام داده شده) باشد و چه غیر او. بنابراین اگر انسان در خلوت که مخاطبی ندارد، دشنامی به دیگری بدهد، حرام نیست.

 حرمت معامله:

 امروزه یکی از کارهای اساسی در جنگ های روانی دنیا، اکتساب به سبّ است؛ مثلا روزنامه نگاری را برای فحاشی به جناحی اجیر می کنند یا به شاعری پول می دهند که دیگری را هجو کند/ از آنجا که سبّ مؤمن حرام است، معامله ای هم که بر این اساس باشد نیز حرام و باطل است.

 منبع:کتاب رساله آموزشی مقام معظم رهبری جلد دوم درس 16

 پاورقی:

1-بدعت به این معناست که چیزی که مسلما از دین است، نفی کند، یا چیزی که از دین نیست، وارد دین کند و فرقی نمی کند که این بدعت، در فروع باشد یا در اصول. همچنین فرقی نمی کند در اصول اساسی باشد یا در اصولی که اعتقاد به آن ملاک کفر و ایمان نیست؛ مثل بسیاری از مبانی اعتقادی که جزو اصول دین یا مذهب به حساب نمی آیند، لکن جزو اعتقاداتند


فحاشی در رساله توضیح المسائل- اخلاق  آیت الله مظاهری

فحش

163. از گناهان در اسلام فحش دادن به مسلمان است و چون فحش دادن اهانت به مسلمان است، باید گفت از این جهت از گناهان کبیره در اسلام است. و آن اقسامی دارد:

 الف) فحش دادن ـ نعوذ باللَّه ـ به خداوند متعال یا پیامبر گرامی خاتم الانبیا صلی‌ الله‌ علیه‌ و آله‌ و سلم و ائمه طاهرین علیهم‌السلام و حضرت زهرا علیها السلام که این قسم از فحش علاوه بر این که فحش دهنده را نجس می‏کند و حکم کفر بر او مترتب می‏شود، او را واجب القتل می‏نماید، و بر هر کس لازم است او را بکشد اگر مفسده‏ای نداشته باشد.

ب) فحش دادن به انبیای عظام و علمای دین بلکه همه افرادی که منتسب به اسلام می‏باشند، و گناه این قسم فحش در حد کفر است، که در روایات آمده است جنگ با خدای متعال است.

ج) فحش دادن به افراد معمولی و بچه‏ ها و دیوانه‏ هایی که متوجه فحش می‏شوند، نیز حرام بلکه چون ظلم و اهانت است از گناهان کبیره است.

د) فحش دادن به غیر مسلمان یا به حیوانات که گرچه حرام نیست ولی مسلمان باید مؤدب باشد.

164. اگر در فحش نسبت ناروایی باشد، نظیر این که به کسی بگوید ولدالزنا، گرچه حد قذف را ندارد زیرا معنای مطابقی و واقعی لفظ را اراده نکرده است، ولی حرمت آن قطعی و از گناهان بزرگ است.

165. ناسزا گفتن برای اثبات مطالب علمی و نظیر آن جایز نیست، و کسانی که در بحث‌ها و نوشتجات به دیگران ناسزا می‏گویند حرام است، بلکه اگر آن ناسزا به علمای دین باشد گناهش در حد کفر و جنگ با خدای متعال است.

166. اگر ناچار شود فحش دهد و یا مصلحت اهمی پیش بیاید نظیر اثبات حقّی یا از بین بردن باطلی، به اندازه آن اضطرار فحش جایز است، و اگر بتواند از فحش‌های  رکیک پرهیز کند باید پرهیز نموده و اکتفا به فحش‌های غیرتند و غیررکیک نماید.

167. شوخی‌هایی که گاهی در آن الفاظ توهین‏ آمیز به کار می‏رود حرام است، ولی اگر توهین نباشد گرچه حرام نیست ولی مسلمان باید مؤدب باشد و رکاکت در زبان و اعمال خود نداشته باشد.

168. در توبه از فحش علاوه بر پشیمانی و تصمیم بر ترک، باید کسی را که به او فحش داده است راضی کند، ولی اگر راضی نشد یا دسترسی به او نداشت و یا مفسده‏ای مترتب بر آن باشد، گرچه لازم نیست، ولی باید جبران آن اهانت را به وسیله تعریف نمودن او در میان مردم و به واسطه دعا و استغفار برای او بنماید.



  شوخی از طریق فحّاشی

سؤال : آیا فحش دادن حرام است؟ اگر غرض از فحش دادن ، شوخی با مخاطب باشد چه حکمی دارد؟

آیت الله سیستانی: حرام است .

آیت الله بهجت : فحش دادن به اهل ایمان حرام است مگر در صورت مزاحمت با مصلحت لازمه راجحه بر مفسده سَبّ و شَتْم. (4)

- توضیح: یعنی برای دفع مفسده بزرگ تری متکلم مجبور شود به فرد مقابل فحش و ناسزا بگوید. فرض کنید کسی قصد حمله یا تجاوز به خانمی را داشته باشد و... مصادیق دیگر مانند آن.

مقام معظّم رهبری : فحش دادن حرام است .

آیت الله مکارم شیرازی : فحش دادن حرام است و از فحش دادن به صورت شوخی هم بپرهیزید .

آیت الله سید محمد شاهرودی: فحش دادن به مؤمن حرام است چه به شوخی باشد یا جدّی، ولی گاهی شوخی طوری است که معلوم می‌شود قصد فحش ندارد، در این صورت اگر هتک مؤمن نباشد ، اشکال ندارد. (5)

سؤال: آیا گفتن ناسزا بدون حضور مخاطبی که آن را بشنود گناه محسوب می شود ؟

آیات عظام خویی، تبریزی: بله گناه بر آن مترتّب می‌شود و این عمل حرام است. (6)

 *تعزیر یک نوع مجازات است که حد و مقدارش را شرع تعیین نکرده و در حقوق اصولا با اسم “مجازات نامعین” جایگاه دارد. ملاک اصلی تعزیر کم‌تر بودن آن نسبت به حد است و میزان‌ش را حاکم شرع تعیین می‌کند.
1- استفتائات از محضر آیت الله بهجت ج 4 ص 564 س 6485
2- مسائل جدید ج1 ص 191 و192
3- منهاج الصالحین آیت الله سیستانی ص16م33
منهاج الصالحین آیت الله خویی ص9م30
منهاج الصالحین آیت الله تبریزی ص13 م30
منهاج الصالحین آیت الله وحید خراسانی ص15م30
4- جامع المسائل ج2 س 472
5- استفتاء خصوصی کتبی از مراجع عظام تقلید
6- سؤال : الْهِجاءُ الّذِی لَمْ یُسْمِعْ بِهِ الانسانُ غَیْرَ نَفْسِهِ هَلْ یَتَرَتّبُ عَلَیْهِ الاثْمُ؟ جواب: نَعَمْ یَتَرَتّبُ عَلَیْهِ الاثْمُ فانّهُ حَرامٌ (صراط النجاة ج2 مسائل متعلقه بحیاة الانسان المعاصر ص410س1361)

 مقوله زیر از دیدگاه مقام معظم رهبری ذرباره سبّ است:

 سبّ مؤمن (دشنام دادن به مؤمن)

 تعریف: سبّ در جایی است که کسی را به امر قبیحی بنامند که در آن إهانتی وجود دارد، یا او را بدان خطاب کنند یا عمل زشتی را به او نسبت دهند؛ مثل بعضی فحّاشی ها که در آنها قصد نسبت دادن عمل زشت به صورت جدّی نیست تا مصداق قذف (قذف یعنی نسبت حرام به کسی دادن،مانند نسبت زنا) باشد، اما کسی را به عمل یا صفت قبیحی منسوب می کنند؛ مثلا به کسی نسبت بخل یا خساست می دهند. یا او را به پستی منتسب کرده و مثلا "گدازاده" می نامند، یا او را به نام حیوانی صدا می کنند، یا در صورتی که به نقص جسمانی مبتلا باشد، به شکل زشتی بیان کنند، مثلا او را به نام کور یا چلاق صدا می زنند. چنانچه این تعبیرات در عرف، شتم و تحقیر محسوب شود، سبّ و دشنام است.

نسبی بودن امور قبیحه:

 قبح، امری نسبی است؛ یعنی در شرایط مختلف متفاوت است؛ مثلا در عرف ما گفتن سگ، دشنام بزرگی است. اما نسبت به کسانی که سگ را با خودشان به حمام می برند و می شویند و با آنان هم خواب و همسفره می شوند، ممکن است سبّ نباشد.

 حرمت سبّ و دشنام:

 سبّ و دشنام مؤمن، خواه شیعه و خواه غیر شیعه، حرام است. اما سبّ کافر در صورتی که ظلم به او باشد، حرام است و اگر ظلم محسوب نشود، مکروه است. مگر در جایی که لازم باشد کفار را هجو کنند.

 موارد استثناء از حکم حرمت:

یک) بدعت گزار؛1 چه بدعت گزار در اصول باشد و چه در فروع:

 الف) در صورتی که دشنام به این افراد، سبب منزوی شدن آنها شود، به گونه ای که نتوانند در ایمان مؤمنان اثر بگذارند، دشنام و سبّ آنها واجب است.

 ب) اگر در جایی سبّ این افراد اثر عکس گذارد، این سبّ حرام است؛ مانند اینکه به بدعت گزاری دشنام دهند و او در مقابل، منش مظلومانه به خود بگیرد و باعث شود عده ای بگویند که این دشنام از بی منطقی است.

دو) دشنامی که مسبوب(دشنام داده شده) به عنوان جواب و از باب تقاص به سابّ(دشنام دهنده) می دهد؛ به شرطی که همان دشنام یا مثل آن دشنام داده شود، نه بیشتر یا غلیظ تر.

 سه) اهانت و دشنام دادن متجاهر به فسق، در همان فسقی که به آن تجاهر می کند؛ به شرطی که به قصد نهر از منکر باشد؛ یعنی دشنام می دهد تا به این وسیله او را از آن منکر باز دارد.

نکته:در حرمت دشنام ، حضور مخاطب شرط است؛ چه مخاطب همان فرد مسبوب(دشنام داده شده) باشد و چه غیر او. بنابراین اگر انسان در خلوت که مخاطبی ندارد، دشنامی به دیگری بدهد، حرام نیست.

 حرمت معامله:

امروزه یکی از کارهای اساسی در جنگ های روانی دنیا، اکتساب به سبّ است؛ مثلا روزنامه نگاری را برای فحاشی به جناحی اجیر می کنند یا به شاعری پول می دهند که دیگری را هجو کند/ از آنجا که سبّ مؤمن حرام است، معامله ای هم که بر این اساس باشد نیز حرام و باطل است.

 منبع:کتاب رساله آموزشی مقام معظم رهبری جلد دوم درس 16

پاورقی:

  1-بدعت به این معناست که چیزی که مسلما از دین است، نفی کند، یا چیزی که از دین نیست، وارد دین کند و فرقی نمی کند که این بدعت، در فروع باشد یا در اصول. همچنین فرقی نمی کند در اصول اساسی باشد یا در اصولی که اعتقاد به آن ملاک کفر و ایمان نیست؛ مثل بسیاری از مبانی اعتقادی که جزو اصول دین یا مذهب به حساب نمی آیند، لکن جزو اعتقاداتند

 فحاشی در رساله توضیح المسائل- اخلاق  آیت الله مظاهری

 فحش

163. از گناهان در اسلام فحش دادن به مسلمان است و چون فحش دادن اهانت به مسلمان است، باید گفت از این جهت از گناهان کبیره در اسلام است. و آن اقسامی دارد:

 الف) فحش دادن ـ نعوذ باللَّه ـ به خداوند متعال یا پیامبر گرامی خاتم الانبیا صلی‌ الله‌ علیه‌ و آله‌ و سلم و ائمه طاهرین علیهم‌السلام و حضرت زهرا علیها السلام که این قسم از فحش علاوه بر این که فحش دهنده را نجس می‏کند و حکم کفر بر او مترتب می‏شود، او را واجب القتل می‏نماید، و بر هر کس لازم است او را بکشد اگر مفسده‏ای نداشته باشد.

 ب) فحش دادن به انبیای عظام و علمای دین بلکه همه افرادی که منتسب به اسلام می‏باشند، و گناه این قسم فحش در حد کفر است، که در روایات آمده است جنگ با خدای متعال است.

 ج) فحش دادن به افراد معمولی و بچه‏ ها و دیوانه‏ هایی که متوجه فحش می‏شوند، نیز حرام بلکه چون ظلم و اهانت است از گناهان کبیره است.

 د) فحش دادن به غیر مسلمان یا به حیوانات که گرچه حرام نیست ولی مسلمان باید مؤدب باشد.

 164. اگر در فحش نسبت ناروایی باشد، نظیر این که به کسی بگوید ولدالزنا، گرچه حد قذف را ندارد زیرا معنای مطابقی و واقعی لفظ را اراده نکرده است، ولی حرمت آن قطعی و از گناهان بزرگ است.

 165. ناسزا گفتن برای اثبات مطالب علمی و نظیر آن جایز نیست، و کسانی که در بحث‌ها و نوشتجات به دیگران ناسزا می‏گویند حرام است، بلکه اگر آن ناسزا به علمای دین باشد گناهش در حد کفر و جنگ با خدای متعال است.

166. اگر ناچار شود فحش دهد و یا مصلحت اهمی پیش بیاید نظیر اثبات حقّی یا از بین بردن باطلی، به اندازه آن اضطرار فحش جایز است، و اگر بتواند از فحش‌های  رکیک پرهیز کند باید پرهیز نموده و اکتفا به فحش‌های غیرتند و غیررکیک نماید.

167. شوخی‌هایی که گاهی در آن الفاظ توهین‏ آمیز به کار می‏رود حرام است، ولی اگر توهین نباشد گرچه حرام نیست ولی مسلمان باید مؤدب باشد و رکاکت در زبان و اعمال خود نداشته باشد.

 168. در توبه از فحش علاوه بر پشیمانی و تصمیم بر ترک، باید کسی را که به او فحش داده است راضی کند، ولی اگر راضی نشد یا دسترسی به او نداشت و یا مفسده‏ای مترتب بر آن باشد، گرچه لازم نیست، ولی باید جبران آن اهانت را به وسیله تعریف نمودن او در میان مردم و به واسطه دعا و استغفار برای او بنماید.

قانون مجازات اسلامی در مورد فحش و ناسزا

   اگر چه نمی شود برای همه موارد، تعیین مصداق کرد، ولی در قانون مجازات اسلامی (1) هم داریم که:

«هر شخصی که به واسطه گفتن هر کلامی که مخاطب ناخشنود شود، حتی اگر در مجلس حضور نداشته باشد، تعزیر می‌شود. مانند اینکه به کسی بگوید: فاسق، شراب‌خوار، در حالیکه ارتکاب فسق و شراب خواری اش پنهان است نه آشکار.
»

«همچنین اگر به شخصی بگویند: سگ، حقیر، پست، کافر، مرتد، و هرکلمه ای که موجب اذیت مخاطب شود و گوینده معنای آن را بداند و مخاطب مستحق تحقیر نباشد و آن فعل را آشکارا انجام ندهد، موجب تعزیر است.»

شرح لمعه‌الدمشقیه” جلد نهم باب حدود، الفصل الثالث(2)

قانون مجازات ایران: طبق ماده 608 قانون مجازات اسلامی، توهین به افراد از قبیل فحاشی و استعمال الفاظ رکیک البته اگر فحش های آبدار یعنی همان بی ناموسی قاتی اش نباشد فرد بددهن به مجازات شلاق تا 74 ضربه و یا 50 هزار ریال تا یک میلیون ریال جزای نقدی محکوم می شود. اما اگر فحش ناموسی باشد که پوست طرف کنده است. طبق ماده 144، اگر کسی به دیگری نسبت زنا یا لواط بدهد، محکوم به حد قزنی که حداقل مجازاتش 80 ضربه تازیانه است، می شود.

فحش از روی شوخی:

شوخی هایی هم که گاهی در آن الفاظ توهین ‏آمیز به کار می‏رود حرام است؛ ولی اگر توهین نباشد اما آن کلمات مودبانه نیست، گرچه حرام نیست ولی شایسته است که مسلمان مؤدب باشد و در زبان و اعمال خود از کلمات رکیک استفاده نکرده و مرتکب اعمال و رفتار ناپسند نشود.

توبه از فحش:

در توبه از فحش علاوه بر پشیمانی و تصمیم بر ترک، باید رضایت کسی را که به او فحش داده است کسب کند، ولی اگر راضی نشد یا دسترسی به او نداشت و یا مفسده‏ ای مترتب بر آن باشد، گرچه لازم نیست، ولی اگر نزد فرد یا افرادی به آن شخص فحش داده است، باید جبران آن اهانت را به وسیله تعریف نمودن او در میان مردم و به واسطه دعا و استغفار برای او بنماید.

1- ماده 139 تا 145 قانون مجازات اسلامی ( و همچنین بندهای بعد)


2- کتاب “لمعه الدمشقیه” از شهید اول و “الروضه البهیه فی شرح لمعه الدمشقیه” شهید ثانی دو کتاب منبع در فقه اسلامی و قانون مجازات ایران هستند.



  • پوسته های وطن
  • آریس موب
  • کارت شارژ همراه اول